I. Các loại rau và phương pháp trồng theo mùa tại miền Nam

1.1. Các loại rau trồng mùa khô

Mùa khô tại miền Nam Bộ có nhiệt độ cao, dao động trong khoảng  23 – 38 độ C. Dưới hiệu ứng của nhà kính và mặt đường, trong các thành phố lớn, nhiệt độ có thể lên tới trên 40, gần 50 độ. Mùa khô có nắng gắt, ít mưa nên phù hợp trồng một số loại cây rau có khả năng sinh sôi mạnh mẽ như rau cải, rau muống, mướp đắng, các loại rau thơm thảo mộc, bầu bí, dưa chuột…

Ánh nắng mặt trời chiếu xuống mặt đất trong thời gian này rất gay gắt. Do vậy, tình trạng cây trồng bị cháy lá, héo cây dẫn đến mất nước và kém sinh sôi, chết cháy là hiện tượng thường xuyên xảy ra.

Vì vậy, khi mùa khô đến, người dân miền Nam thường xuyên sử dụng lưới che nắng. Các loại lưới được sản xuất với chất liệu và độ dày mắt xích phù hợp để làm giảm cường độ của tia sáng chiếu trực tiếp lên bề mặt lá và thân. Tùy theo từng loại rau mà người trồng có thể chọn loại ngăn chặn 40%, 50% hay cao hơn nữa lượng ánh sáng chiếu xuống.

Bên cạnh giảm cường độ sáng, giữ nước cũng là phương pháp được nhiều nông dân lựa chọn. Khi trồng rau, đặc biệt là trồng cây leo giàn như dưa chuột, đỗ… người dân sẽ phủ lên bề mặt các lớp rơm rạ hay vật liệu tương tự để giữ nước. Đồng thời, lớp phủ cũng ngăn chặn được cỏ dại phát triển.

Phương pháp dùng lưới và lớp phủ được đánh giá là có hiệu quả và chi phí thấp để cung cấp lượng nhiệt, ánh sáng và độ ẩm phù hợp cho sự phát triển của rau.

1.2. Các loại rau trồng mùa mưa

Mùa mưa tại khu vực này có nhiệt độ từ 20 – 28 độ C và mưa nhiều, có thể tạo thành lũ hay ngập lụt cục bộ trong vài ngày. Lượng nước dồi dào, nhiệt độ không quá cao là thời điểm thuận lợi để cây trồng được phát triển.

Trong mùa mưa sẽ có hiện tượng ngập úng trong vài ngày liền. Do vậy, những loại cây dễ bị úng gốc, thối rễ khi mưa kéo dài hay rễ yếu sẽ không được trồng trong khoảng thời gian này. Một số loại rau củ được trồng trong mùa này là bí xanh, bí đỏ, rau muống, mướp đắng…

Mùa mưa là thời điểm thuận lợi cho sâu bệnh phát triển mạnh gây hại đến cây trồng. Bên cạnh đó, mưa quá nhiều dễ khiến lá hay thân cây bị dập, gãy nát. Do đó, những sản phẩm như lưới chống côn trùng là sự lựa chọn phù hợp. Bên cạnh ngăn chặn côn trùng, lưới còn làm giảm lực tác động của nước mưa, dẫn nước mưa xuống đất thay vì tác động hoàn toàn lên cây.

Một phương pháp khác được áp dụng phổ biến để ngăn úng rễ cây là người nông dân sẽ làm luống cao. Luống trồng rau trong mùa mưa thường cao gấp 1.2 – 1.5 lần so với luống mùa khô. Đất trước khi trồng đều được làm tơi hoàn toàn.

Mùa vụ trồng rau ở miền Nam theo các tháng

Tháng 1

• Dưa chuột
• Bí xanh
• Cà chua
• Bầu lai, bầu sao
• Rau cải cúc, bắp cải
• Các loại cà: cà tím, cà pháo, cà bát
• Các loại đỗ: đỗ cove, đỗ đũa
• Các loại xà lách: xà lách tím, xà lách xoăn
• Rau mùi thơm, mùi tàu, húng quế.
• Khoai tây, khoai lang

Phương pháp trồng rau quanh năm

Bên cạnh trồng rau theo mùa để có năng suất cao, nhà nông còn áp dụng phương pháp trồng rau trong nhà kính. Nông trường thay vì là một môi trường mở thì sẽ được thiết kế dưới dạng nhà màng hay nhà kính. Cây trồng sẽ được trồng bên trong không gian đó.

Trồng rau trong nhà kính là phương pháp canh tác nông nghiệp hiện đại, giúp cây trồng tránh được những tác động bên ngoài môi trường như gió, mưa, ánh nắng gay gắt và phòng trừ hiệu quả côn trùng có hại.

Thông thường, sử dụng nhà kính trồng rau tại miền Nam Bộ được áp dụng cho mùa mưa để tránh mưa lớn và côn trùng. Mùa hè quá nóng nên khi cho trồng cây trong môi trường kín dễ làm hấp hơi nước trên nền nhiệt cao. Môi trường này khiến rau củ khó có thể phát triển tốt.